1 ) هم مولکول بزرگی است و در اولین مرحله تجزیه هم، کمپلکس آنزیمی "هِ ماکسیژناز" با بازکردن حلقه بزرگ مولکول، آهن را از مرکز آن خارج

میکند و مولکول بیلیوردین )مولکول سبز رنگ( تشکیل میشود.

2 ) بلیوردین احیا میشود و به بیلیروبین )مولکول زرد رنگ و نامحلول در آب( تبدیل میشود. این ترکیب در بافتهای مختلف بدن خصوصا

بافتهایی که وظیفه لیز کردن RBC ها را دارند، تشکیل میشود. مانند: سیستم رتیکولوم اندوتلیال و تیموس.

3 ) آلبومین که یک ناقل عمومی است، بیلیروبین را از بافتها به کبد منتقل میکند. در سطح سلولهای کبد، گیرندههایی برای کمپلکس آلبومین

- بیلیروبین وجود دارد و بیلیروبین وارد سلول کبدی میشود.

4 ) کونژوگاسیون: در کبد به هر مولکول بیلیروبین، دوتا گلوکورونیک اسید بهوسیلهی کمپلکس آنزیمی "بیلیروبینگلوکورونیلترنسفراز" متصلشده

و بیلیروبیندیگلوکوروناید تولید میشود )گلوکورونیک اسید، فرم اکسیده گلوکز است و به علت دارا بودن بار منفی، به ترکیبات دیگر متصل

میشود و ترکیبات نامحلول را به حالت محلول در میآورد که درنهایت منجر به سمزدایی بدن میشود(.

5 ) بیلیروبین دیگلوکوروناید که ترکیبی محلول است، از کبد خارج

میشود و در مسیر دفع قرار میگیرد. مسیر اصلی دفعی بیلیروبین از

طریق صفرا و نهایتا مدفوع است.

۶ ) بیلیروبین در روده توسط باکتریهای رودهای به یوروبیلینوژن )محلول

در آب( تبدیل میشود.

7 ) بخشیاز یوروبیلینوژن به استرکوبیلین تبدیل میشود و از طریق مدفوع

دفع میشود و بخشی از آن بازجذب شده و توسط کلیه دفع میشود.

نکته: بیلیروبین به سه شکل کوژوگه، غیرکونژوگه و یوروبیلینوژن میتوانند

در خون وجود داشته باشند و با اندازهگیری آنها میتوان به اختلالات مسیر

دفعی پیبرد.

یرقان / زردی: هرگونه افزایش بیلیروبین در خون که منجر به زرد

شدن پوست و سفیدی چشم میشود. یرقان میتواند بهعلت افزایش تولید بیلیروبین و یا کاهش دفع آن صورت گیرد که به سه دسته تقسیم

میشود:

1 ) Pre-Hepatic )پیشاز کبد(: به هر علتی افزایش تولید بیلیروبین وجود داشته باشد منجر به یرقان پیشاز کبد میشود. برای مثال نوزادی که

متولد میشود، به این دلیل که هموگلوبین دوران نوزادی از نوع F است باید به نوع A تبدیل شود، مقدار زیاد همولیز در بدن نوزاد اتفاق میافتد

تا هموگلوبین F را کاهش دهد. چون این نوع یرقان در همه نوزادان وجود دارد، به آن یرقان فیزیولوژیک گفته میشود. هرچه توان کبد در

پاکسازی و کونژگاسیون بیشتر باشد، زردی خفیفتر خواهد بود. در بیماران مبتلا به آنمی همولایتیک مانند افراد G6PD Deficient ، مدام

گلبولهای قرمز لیز میشوند و فرد مبتلا به یرقان پیشکبدی خواهد بود )افزایش تولید / همولیز(.

2 ) Hepatic )کبدی(: اگر کبد توانایی کونژوگاسیون را نداشته باشد نمیتواند بیلیروبین را به مسیر دفعی هدایت کند و زردی رخ میدهد. در افراد

مبتلا به سیروز کبدی و هپاتیت مشاهده میشود )کاهش دفع(.

3 ) Post-Hepatic )پس از کبد(: اگر انتقال بیلیروبین از کبد به روده صورت نگیرد منجر به این نوع زردی میشود. انسدادی مجاری کیسه صفرا

منجر به زردی پس از کبدی میشود )وجود سنگ کیسه صفرا( )کاهش دفع(.

نکته: در فرد مبتلا به زردی Pre-Hepatic و Hepatic ، سطح بیلیروبین غیرکونژوگه بالا میرود که در حالت Pre-Hepatic ، بیلیروبین

کونژوگه هم افزایش پیدا میکند )البته در نوزادان این طور نیست! چون کبد هنوز ظرفیت کمی دارد(. زیرا کبد با تمام ظرفیتش در حال فعالیت

است ولی در حالت Hepatic ، کبد عملکرد خوبی ندارد در نتیجه بیلیروبین کونژوگه کمتر افزایش مییابد. اگر مشکل کبدی پیشرفت کرده باشد،

8

ممکناست به جایی برسد که کونژوگاسیون اصلا انجام نشود و سطح

بیلیروبین کونژوگه کاهش، و غیرکونژوگه 100 % افزایش یابد. در فردی که

دچار انسداد صفراوی است، بیلیروبین کونژوگه بالا میرود )در این افراد

بیلیروبین غیرکونژوگه هم به مقدار خیلی کم افزایش مییابد(.

نکته: فوتوتراپی )استفاده از نور مخصوص یا نورمهتابی( در نوزادان، باعث

شکستهشدن بیلیروبین میشود. ولی اگر بیلیروبین در این نوزادان بیشتر

از 15mg/dl باشد، چون نامحلول در آب است بهراحتی از سد خونی -

مغزی عبور میکند و اگر کنترل نشود میتواند منجر به آسیب مغزی شود.

در نتیجه در این نوزادان تعویض خون در الویت قرار میگیرد.


چند نقص متابولیسمی بیلیروبین:

1 ) Crigler-Najjar syndrome : نقص در آنزیم بیلیروبین گلوکورونیلترنسفراز وجود دارد و کونژوگاسیون بیلیروبین مختل میشود.

 نوع I : آنزیم کلا تولید نمیشود  افزایش بیلیروبین غیرکونژوگه

2 ) Gilberts syndrome : همان Crigler-Najjar II است که در این حالت نقص درآنزیم وجود دارد و فعالیت آن کم است  افزایش

بیلیروبین غیرکونژوگه )کمتر از نوع یک(.

3 ) Dubin-Johnson syndrome : ظرفیت دفع بیلیروبین در آنها کم میشود و مشکل در انتقال بیلیروبین به صفرا وجود دارد. بیلیروبین

کونژوگه افزایش مییابد و دچار زردی متوسط میشوند. این افراد در گرسنگی طولانی مدت دچار زردی میشوند.