تفاوت‌های یوکاریوت‌ها و پروکاریوت‌ها

یوکاریوت‌ها

پروکاریوت‌ها

فاقد هسته

فاقد هسته

دارای اندامک‌های غشادار و مشخص و دستگاه غشایی درونی

فاقد اندامک‌های محدود به غشا

فاقد اندامک‌های محدود به غشا

اندازه یک سلول پروکاریوت ۱ تا ۱۰ میکرومتر است.

اندازه بسیار متنوعی دارند.

ماده ژنتیکی سلول در ناحیه شبه‌هسته‌ای موسوم به نوکلئوئید متمرکز شده است.

ماده ژنتیکی یک سلول یوکاریوتی عمدتاً در هسته متمرکز است.

سلول‌های دارای یک نوع RNA پلی مراز هستند.

ماده ژنتیکی سلول در ناحیه شبه‌هسته‌ای موسوم به نوکلئوئید متمرکز شده است.سلول‌های یوکاریوتی دارای سه نوع RNA پلی مراز اصلی هستند. البته کلروپلاست و میتوکندری آن نیز RNA پلی مراز دارند.

ماده ژنتیکی سلول پروکاریوتی از لحاظ کمیت ۷۰۰ مرتبه کم‌تر از ماده ژنتیکی نوع یوکاریوتی است.

ماده ژنتیکی سلول پروکاریوتی از لحاظ کمیت ۷۰۰ مرتبه کم‌تر از ماده ژنتیکی نوع یوکاریوتی است.

تاژک سلول پروکاریوتی از جنس پروتئین فلاژلین است.

تاژک سلول یوکاریوتی عمدتاً از جنس پروتئین استوانه‌ای شکل میکروتوبول است.

تاژک در حال حرکت، دارای حرکت چرخشی است

تاژک سلول پروکاریوتی از جنس پروتئین فلاژلین است.تاژک در حال حرکت، دارای حرکت شلاقی است

فرایندهای آندوسیتوز و اگزوسیتوز را نمی‌توان یافت

فرایندهای آندوسیتوز و اگزوسیتوز را فقط در انواع یوکاریوتی می‌توان یافت

حجم یک سلول پروکاریوتی کم است.

حجم یک سلول یوکاریوتی هزاران بار بزرگتر از نوع پروکاریوتی است.

فرمانروی باکتری‌ها شاخص‌ترین نوع پروکاریوت‌ها هستند.

فرمانروهای آغازیان -گیاهان- جانوران – قارچ‌ها در این گروه قرار دارند.

فرایند رونویسی در سلول‌های پروکاریوت‌ها کمی ساده‌تر از سلول‌های یوکاریوتی است؛ و فاقد اینترون و اگزون (البته در آرکی‌باکتری‌ها استثا)

فرایند رونویسی در سلول‌های یوکاریوت کمی پیچیده‌تر از سلول‌های پروکاریوتی است. دارای اینترون و اگزون

دارای معدودی پروتئین (اکثراً آنزیم) است و فاقد هیستون

فرایند رونویسی در سلول‌های پروکاریوت‌ها کمی ساده‌تر از سلول‌های یوکاریوتی است؛ و فاقد اینترون و اگزون (البته در آرکی‌باکتری‌ها استثا)دارای پروتئین‌های متنوع است و دارای ۴ تا ۵ نوع هیستون که به دی‌ان‌ای پیوسته‌اند.

فاقد پروتئین‌های اکتین یا شبه میوزین

دارای معدودی پروتئین (اکثراً آنزیم) است و فاقد هیستون

فاقد میکروتوبول

دارای پروتئین‌های اکتین یا میوزین است.

کروموزوم‌های نوکلئوپروتئین ندارند.

فاقد پروتئین‌های اکتین یا شبه میوزیندارای میکروتوبول است.

میتوز ندارند.

فاقد میکروتوبول

دارای یک مولکول دی‌ان‌ای حلقوی

کروموزوم‌های نوکلئوپروتئین دارند.

ریبوزوم S۷۰ دارند؛ کوچکتر و ساده‌تر

کروموزوم‌های نوکلئوپروتئین ندارند.

سانترومر یا کینه توکور ندارند.

میتوز و میوز دارند.

هستک ندارند.

میتوز ندارند.ژنوم آن‌ها بیش از یک مولکول دی‌ان‌ای خطی است.

از هر ژن یکی دارند.

دارای یک مولکول دی‌ان‌ای حلقویریبوزوم S۸۰ دارند. بزرگتر و پیچیده‌تر البته در کلروپلاست و میتوکندری خود از نوع S۷۰ دارند.

یک نقطه شروع همانندسازی دارند؛ و دوجهتی

ریبوزوم S۷۰ دارند؛ کوچکتر و ساده‌ترسانترومر یا کینه توکور دارند.

سنتز همه زنجیره‌های پلی پپتیدی با متیونین فرمیله آغاز می‌شود.

سانترومر یا کینه توکور ندارند.

ردیف پرینبو (TATAATG) در نزدیکی نقطه آغاز راه‌انداز جای دارد.

یک یا چند هستک دارند

کلاهک ندارد.

هستک ندارند.

فاقد پروتئین‌های پیوسته به انتهای mRNA است.

دارای کیپه‌های متعدد از یک ژن

وجود ردیف پلی A در انتهای ۳پریم در mRNA نادر است.

از هر ژن یکی دارند.

mRNA چندژنی (پلی سیسترونی) در آن‌ها متداول است.

 

سایر تفاوت های یوکاریوت ها و پروکاریوت ها عبارتند از:

 

غشای سلولی یوکاریوت ها نیز مشابه پروکاریوت ها است و فقط در ترکیب و جایگری پروتئین ها و انواع مختلف فسفولیپید ها تفاوت اندکی دارد.

سلول های یوکاریوتی ممکن است دیواره سلولی داشته باشند و ممکن است فاقد دیواره سلول باشند.

در سلول های یوکاریوتی - ماده ژنتیک سلول یک یا چند مولکول خطی DNA است که هر یک از این مولکول ها یک کروموزوم نامیده می شود.  بیشتر این کروموزوم ها در تعامل با پروتئین های مختلف از جمله هیستون ها قرار دارند و در هسته ی سلول جای گرفته اند.  برخی از اندامک های سلول های یوکاریوتی از جمله میتوکندری و کلروپلاست نیز دارای مقدار کمی DNA هستند.

بیشتر سلول های یوکاریوتی دارای مژک های اولیه هستندو مژک های اولیه نقش مهمی در حس کردن مواد شیمیایی - حس کردن محرک های مکانیکی و حس کردن دما ایفا می کنند.  حتی بعضا ممکن است از مژک به عنوان آنتن حسگر سلول یاد شود.  همچنین برخی از انواع مژک ها که دارای زیر ساختار میکروتوبولی هستند در حرکت سلول نقش ایفا می کنند. این  مژک ها مژک های متحرک سلول نامیده می شوند.

سلول های یوکاریوتی می توانند با استفاده از مژک های متحرک یا تاژک ها حرکت کنند. تاژک یوکاریوت ها بسیار پیچیده تر از تاژک در سلول های پروکاریوتی است.

 

 چون سلول قادر است همه اعمال یک موجود زنده را بطور کامل انجام دهد، بنابراین به عنوان واحد حیات محسوب می‌گردد. ولی از آنجا که همه بافتها و ارگانهای بدن از اجتماع سلولها تشکیل شده ، بطور مرسوم سلول را واحد ساختمان بدن نامیده‌اند. ماده حیاتی تشکیل دهنده سلول را پروتوپلاسم (Protoplasm) می‌نامند که عمده قسمت آن غیر از هسته سلول ، سیتوپلاسم ، محتویات هسته (Karyoplasm) می‌باشد. پروتوپلاسم بوسیله غشایی از محیط اطراف جدا شده است که آن را غشای سلولی یا cell membrane می‌نامند. پروتوپلاسم از آب ، الکترولیتها ، املاح و ماکرومولکولهای آلی مانند پروتئینها ، پلی ساکاریدها ، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک تشکیل شده است که محیط و بستر مناسبی را برای فعالیتهای سلول فراهم می‌کند.





دانلود PDF : دریافت


لطفا اندیشه خود را در ارتباط با این مطلب در قسمت نظرات بنویسید.